سرزمین آرزوها

از تعبيرات مختلف قرآن به خوبي استفاده مي‏شود که باغ‏هاي بهشتي متعدد و گوناگون و داراي درجات است و درجات و مقامات آن به تعداد مراتب و مقامات بهشتيان است. هر گروهي از آن‏ها طبق شايستگي­هايي که دارند در باغ‏هاي بهشتي مسکن مي‏گزينند.

مثلا پيامبر(ص) در تفسير آيات سوره (الرحمن) مي‏فرمايد: "جنتان من ذهب للمقربين و جنتان من ورق لاصحاب البمين؛ دو باغ بهشتي از طلا براي مقربان درگاه الهي و دو باغ بهشتي از نقره براي اصحاب يمين است.(1)

درجات بهشت

1 - جنة الخلد: وعده اين بهشت به متقين داده شده است. (جنه الخلد التي وعد المتقون).(2)

2 - جنان عدن: بعضي از مفسران گفته‏اند جنات عدن، وسط بهشت است که در واقع باغ‏هاي بهشتي محسوب مي‏شود اما از بس گسترده است به طوري که هر گوشه‏اي از آن گويي بهشت مستقلي است.

3 - جنة المأوي: جنت المأوي محل پذيرايي بهشتيان است که اعمال صالح انجام داده‏اند.

4 - جنات فردوس: شايد بهترين بهشت‏ها باشد، لذا از پيامبر(ص) نقل شده: هنگامي که از خداوند متعال تقاضاي بهشت مي‏کنيد، فردوس را تقاضا کنيد که وسط بهشت و قسمت اعلا و برتر آن است و بر فراز آن عرش خدا است و نهرهاي بهشتي از فردوس سرچشمه مي‏گيرد. (3)

در حديث ديگر از امير المؤمنين (ع) آمده است: براي هر چيز محل اعلائي است و اعلاي بهشت، بهشت فردوس است که براي محمد و آل محمد(ص) است.

از ابن عباس نقل شده که باغ‏هاي بهشت هشت عدد است.

جنة المأوي، دار الجلال، دارالقرار، دارالسلام، بهشت عدن، بهشت خلد، بهشت فردوس و بهشت نعيم.(4)

به طور کلي مي‏توان گفت درجات و مقامات بهشت به اندازه درجات و مقامات بهشتيان است و رتبه و مقام بهشتيان با هم تفاوت دارد.

اما درباره طبقات جهنم از آيات متعدد قرآن استفاده مى‏شود که طبقات جهنم و ارکان آن متفاوت است. جهنم درهاى متعدد دارد شايد به اين صورت باشد وقتى فردى از درى وارد جهنم شد دوباره در ديگرى باز مى‏شود وارد جهنم بدترى مى‏شود و همين طور.

قرآن مى‏فرمايد: و سيق الذين کفروا الى جهنم زمرا حتى اذا جائوها فتحت ابوابها.(5) کسانى که کفار شدند و گروه گروه به جهنم رانده مى‏شوند وقتى به دوزخ مى‏رسند درهاى آن گشوده مى‏شود.

ان المنافقين فى الدرک الاسفل من النار و لن تجدلهم نصيرا. (6) منافقان در پايين‏ترين مرحله دوزخ قرار دارند و هرگز ياورى براى آن‏ها نخواهى يافت.

در آيه و انّ جهنم لموعدهم اجمعين لما سبعة ابواب لکلّ باب منهم جزء مقسوم.(7) جهنم ميعاد گاه همه آن‏ها است هفت در دارد و براي هر درى گروه معينى از آن‏ها تقسيم شده‏اند.

در حديثى از على(ع) آمده است که فرمود: «آيا مى‏دانيد درهاى دوزخ چگونه است. سپس امام يک دست خود را بر روى ديگر گذارد و آن را گشود (اشاره به اين که آن‏ها طبقاتى روى هم ديگر قرار دارند).(8)

 در حديث ديگرى از همان حضرت نقل شده است که بعد از تفسير درهاى هفتگانه دوزخ به طبقاتى که بعضى بالاى بعض ديگر قرار دارند نام‏هاى اين طبقات را چنين مى‏شمرد: از همه پايين‏تر، جهنم و بالاى آن لظى و بالاى آن حطمه و فوق آن سقر و بالاى آن جحيم و فوق آن سعير و فوق آن هاويه است.(9)

طبقات جهنم يکى از ديگر دردناک‏تر و گروه­هايى که وارد آن‏ها مى‏شوند يکى از ديگرى گنه کار ترند و اعمالى که آن‏ها انجام مى‏داده‏اند يکى از ديگرى بدتر است.

پى­نوشت‏ها:

1 - پيام قرآن، ج 6، ص 345، به نقل از تفسير در المنثور، ج 6، ص 146.

2 - فرقان (25) آيه 15.

3 - همان، ص 351، به نقل از روح المعاني، ج 16، ص 47.

4 - همان، ص 350.

5- زمر (39) آيه 71.

6- نساء (4) 145.

7- حجر (15) آيه 43 و 44.

8- پيام قرآن، ج 6، ص 417، به نقل از در المنثور، ج 4، ص 99.

9- همان، به نقل از نور الثقلين، ج 3، ص 19، حديث 64.