و اما یک پرسش با قدمت هزار و چهارصد و اندی سال
پرسش :
در مورد شان نزول آيه 3 سوره مائده مي گويند كه پيرامون روز غدير است ولي در ابتداي آيه بحث در مورد حرام بودن برخي چيزهاست . و در ادامه اليوم اكملت لكم دينكم آمده است . آيه هاي ديگري نيز وجود دارد كه با همان عبارات تحريم شروع شده است مانند ايه 173 سوره بقره و 115 سوره نحل . حال سوال اينجاست كه چگونه ميتوان شان نزول اين قسمت از ايه را در مورد روز غدير دانست و اگر هم شان نزول همين است چرا در يك آيه مجزا نيامده است و در ضمن رابطه مفهومي و منطقي بين جملات در اين آيه چيست يعني آيا ممكن است كه با حرام شدن چند چيز دين كامل بشود í
همان طور که توجه کرده ايد اين بخش از آيه نسبت به قبل و بعد خود منقطع است و ارتباطي با آن احکام و موارد ندارد و مراجعه به شأن نزول آيات فوق و مهم تر ازآن مراجعه به تفاسير شيعه و سني و رواياتي که از طريق اهل بيت عصمت و طهارت(ع) به دست ما رسيده و همين طور رواياتي که برادران اهل تسنن از اصحاب و ياران پيامبر(ص) در اين رابطه نقل کرده اند همه حکايت از آن دارد که اين آيات مربوط به حادثه روز غدير خم است زيرا با جست و جو . کنکاش در حوادث دوران بعثت پيامبر اکرم(ص) و دوره 23 ساله رسالت روزي را که موجب يأس کفار از مسلمانان و دين آنان بشود و روزي که دين کامل و نعمت پروردگار نيز تکميل شده باشد و خداي منان از دين آنان راضي شده باشد نمي يابيم جز آن روزي که پيامبر عظيم الشأن اسلام رسما از جانب پروردگار تداوم راه و سيره دين خود را با تعيين جانشين به همه مسلماناني که در سفر حجه الوداع از نقاط مختلف گرد آمده بودند با توجه به شرايط و موقعيت زمان و مکان اعلام کرد و جالب است که مي بينيم پيامبر اکرم (ص) به لحاظ مسائل قومي و قبيله اي که در بين عربها ريشه دار بود و به لحاظ مسائل سياسي از اعلام اين مطلب واهمه داشتند که خداوند تبارک و تعالي به پيامبر هشدار مي دهد و مي فرمايد آنچه را از پروردگار به تو رسيده ابلاغ کن و اگر اين مسأله را ابلاغ نکني مأموريت رسالت را ابلاغ نکرده اي و دل خوش دار که خدا نگهدار تو است و مردم هيچ گزندي نمي توانند به تو برسانند. البته جاي ترديد نيست که نگراني پيامبر(ص) براي تشخيص خود و جان خودشان نبوده بلکه با توجه به شناختي که از روحيه عربها و بغض و کينه آنان نسبت به شخص حضرت علي(ع) و خاندان خود داشتند طبيعي بود که کارشکنيها و مخالفتهاي احتمالي منافقين نگران باشند زيرا نتيجه اين کار شکني ها و مخالفتها براي مسلمانان خطرات و زيانهاي غير قابل جبران مي توانست داشته باشد بعلاوه اين که خداوند با اين لحن تند با پيامبرش در اواخر مأموريت و رسالتش صحبت مي کند مسلمانان هوشيار و زيرک را متوجه اهميت موضوع مي کند و وظيفه آنان را دو چندان مي نمايد و اين سخن که مي فرمايد:ان لم تفعل فما بلغت رسالته
اگر کسي در اين آيات تدبر نمايد غير از آن که حاکي از اهميت موضوع و جايگاه خاص آن در احکام اسلامي دارد گوياي بسياري از اسرار نهفته و ناگفته و حتي پيش بيني اتفاقات بعدي مي کند باتوجه به اين که اين آيات حدودا 85 روز قبل از رسالت پيامبر(ص) نازل شده است.
بنابراين اولا روزي که پيامبر(ص) حضرت علي(ع) را به جانشيني تعيين نمودند کفار که انتظار مي کشيدند با رحلت پيامبر(ص) آيين اسلام را از بين ببرند اميدشان به يأس تبديل شد (اليوم يئس الذين کفروا)
ثانيا در اين روز بودکه آيين اسلام به تکامل خود رسيد زيرا بدون تعيين جانشيني براي پيامبر(ص) و بدون روشن شدن آينده مسلمانان اين دين به تکامل نهائي خود نمي رسيد و (اليوم اكملت لکم دينکم)
ثالثا باتعيين جانشيني لايق و صالح در اين روز و با تکميل شدن برنامه هاي اسلام اين دين به عنوان آئين نهائي براي مردم از طرف خداوند پذيرفته شد (اتمت عليکم نعمتي و رضيت لکم الاسلام دينا)
حال چرا اين آيات اين چنيني در لابلاي آياتي که ربطي به موضوع ندارد قرار داده شده است به چند نکته در اينجا اشاره مي کنيم.
الف. فرض کنيم که مانه شيعه هستيم و نه سني بلکه فردي هستي که مي خواهيم در مورد دين اسلام و جانشيني پيامبر(ص) تحقيق کنيم . وقتي به اين آيه رسيديم به سراغ تاريخ و سنت پيامبر(ص) و احاديث مسلمين مي رويم . مي بينيم نه تنها آن فرقه اي که خود راشيعه و طرفدار حضرت علي(ع) مي دانند بلکه آن گروه هايي هم که طرفدار اهل بيت(ع) نيستند در معتبرترين کتابهايشان هنگام بيان شأن نزول اين آيات آن ها را مربوط به حادثه غدير خم ذکر مي کنند و از طرق مختلف احاديثي را بيان مي کنند.
ب. با توجه به اين که مفهوم آيات حساسيت و حسادت مخالفان را بر مي انگيخت اين آيات در ميان آيات تحريم انواع گوشتهاي مردار قرار گرفت تا از دستبرد تحريف مخالفان محفوظ بماند همچنان که براي حفاظت از جواهرات آن هارا لابلاي اجناس ديگر قرار دهند تااز دستبرد محفوظ بماند.
ج. اين آيات و نظائر آن (مثل آيه تطهير انما يريد الله) به اعتراف شيعه و سني در مورد اهل بيت(ع) نازل شده است و همين طور آيات مربوط به ليله المبيت و بخشش انگشتر و دهها آيه ديگر که در مورد حضرت علي(ع) نازل گرديده ) بگونه اي در بين آيات ديگر مطرح شده است تا هم طالبان حق بتوانند به راحتي به آن ها دسترسي پيدا کنند و هم اين که اين وضعيت موجب صيانت قرآن کريم از تحريف لفظي خواهد بود چون توجيهات ديگري نيز براي معنا و مفهوم اين آيات وجود خواهد داشت.
براي روشنتر شدن اين واقعيت لازم است تاريخ دوران رسالت پيامير عظيم الشأن اسلام(ص) خصوصا حوادث پس از رحلت آن حضرت مورد بررسي و تحقيق قرار گيرد تا از ضربات سهمگين که از جانب تحريف واقعيت ها تاريخي متوجه پيکر اسلام شده است ما را به اين حقيقت رهنمون گردد که لازم بوده است قرآن براي مصون ماندن از دست تحريف راهي جز طرح نمودن اين آيات به همين صورت نداشته است و قرآن کريم به بهترين شيوه اي توانسته همه طالبان حقيقت را به حق رهنمون گردد و ديگران (منافقين، دشمنان اسلام،...) را غافلگير نمايد.
الحمد لله الذي جعل كمال دينه و تمام نعمته بولاية أمير المؤمنين علي بن أبي طالب عليه السلام